W 2009 roku zmienią się przepisy o środkach odwoławczych. Niewykluczone, że zlikwidowana zostanie instytucja protestu.
Urzędnicy narzekają, że zbyt formalistyczne procedury przetargowe hamują inwestycje związane z Euro 2012. Czy ma pan dla nich jakieś dobre wiadomości?
- Zdecydowanie tak. Wiele problemów rozwiąże nowy projekt nowelizacji prawa zamówień publicznych. Początkowo liczył on cztery strony, a w tej chwili już 17 stron. Wiem, że nie zawsze ilość idzie w parze z jakością, ale w tym przypadku staraliśmy się, aby projektowane zmiany ułatwiły życie zamawiającym.
Jakie konkretnie bariery udało się usunąć?
- Przykładowo wprowadziliśmy możliwość zmiany treści ogłoszenia i specyfikacji w zakresie kryteriów oceny ofert oraz oceny warunków udziału w postępowaniu. Dotychczas było to zakazane. Sądy często unieważniały z tego powodu postępowania. W nowelizacji p.z.p. poluzowaliśmy ten niepotrzebny rygoryzm.
W projekcie proponuje się gruntowne zmiany w zakresie odwołań. Chyba nie ułatwią one życia zamawiającym, choć ucieszą wykonawców?
- Uważam, że znaleźliśmy kompromis między interesami zamawiającego a interesami wykonawców. Obecnie w postępowaniach poniżej 133 i 206 tys. euro przedsiębiorcy nie mają możliwości wnoszenia odwołań. Oznacza to, że nie ma żadnej możliwości weryfikacji decyzji zamawiającego przez niezależny organ - arbitrów czy sąd. Moim zdaniem taka sytuacja nie może mieć miejsca, bo m.in. ogranicza dostęp do przetargów małym i średnim przedsiębiorcom. Poza tym także w kontekście Euro 2012 taka regulacja niewiele daje, gdyż nie uchroni zamawiających przed pieniactwem niektórych wykonawców.
Potrzebny jest jakiś złoty środek?
- Zaproponowałem, aby wykonawca miał prawo do kwestionowania najistotniejszych decyzji zamawiającego, ale z drugiej strony musi funkcjonować rozwiązanie, które ograniczy pieniactwo. Proponuje się, aby poniżej progów unijnych, a więc poniżej 5, 15 mln euro dla robót budowlanych, wykonawcy mieli prawo do korzystania z ochrony prawnej, ale w ograniczonym zakresie.
Co to znaczy w ograniczonym zakresie?
- To, że wykonawcy będą mogli kwestionować wybór trybów niekonkurencyjnych (tj. wolna ręka, negocjacje bez ogłoszenia i zapytanie o cenę) oraz opis oceny spełniania warunków udziału w postępowaniu. Natomiast to, co jest dziś największą bolączką zamówień publicznych, czyli drobiazgowe sprawdzanie zwycięskiej oferty przez drugiego w kolejności wykonawcę, zostanie wyeliminowane. Nie będzie można podważać wyboru najkorzystniejszej oferty. A przecież obecny system, właśnie przez tę możliwość, wręcz zachęcał do pieniactwa.
Regulacja dotycząca dostarczania kopii odwołania zamawiającemu także została zmieniona. Zamiast obowiązku przesłania mamy przekazanie, czyli doręczenie. Czy w poprzednich wersjach projektu przesłanie pojawiło się przez niedbalstwo legislacyjne?
- Nie sądzę, aby pierwotna wersja była legislacyjną niedoróbką. Wydaje mi się, że rzeczywiście intencją było to, aby wystarczyło samo wysłanie przez wykonawcę kopii na poczcie. Jednak pomysł zamiany przekazania na przesłanie budził na tyle poważne wątpliwości, że z niego zrezygnowano. Wprawdzie nie jestem gorącym zwolennikiem regulacji w obecnym brzmieniu, ale dokonywanie zmian w tym zakresie bez szerokich konsultacji nie jest właściwym sposobem rozwiązania problemu.
W projekcie ograniczono zakres kontroli zamówień dokonywanej przez prezesa UZP. Dlaczego?
- System kontroli został gruntownie zmieniony. Znika przesłanka nieważności umowy w przypadku, gdy umowa została zawarta przed zakończeniem kontroli. To był totalny absurd. Postępowanie mogło być prawidłowo prowadzone, kontrola mogła niczego nie stwierdzić, a umowa mogła zostać uznana za nieważną tylko dlatego, że została zawarta przed zakończeniem kontroli. Według mnie to biurokratyczne ograniczenie i stosowanie sankcji nieadekwatnej do stopnia popełnionego czynu. Zachowano też kontrole obligatoryjne prezesa UZP powyżej 10 mln dla dostaw i usług i 20 mln euro dla robot budowlanych, ale tylko dla zamówień współfinansowanych ze środków unijnych. Zmieni się też logika kontroli. Nie będzie wszczynać się kontroli, jeśli nie będzie prawdopodobieństwa wykrycia naruszeń.
Gazeta Prawna, 10 marca 2008
