Bez stosowania przepisów ustawy można udzielić zamówienia własnemu zakładowi budżetowemu oraz spółce prawa handlowego powołanej w całości przez jednostkę. W takim przypadku nie mamy do czynienia z zamówieniem publicznym. Trwający obecnie napływ środków unijnych stawia większe wymagania przed beneficjentami, w tym jednostkami samorządu terytorialnego, odpowiedzialnymi za ich terminowe i zgodne z przeznaczeniem wykorzystanie. Trudno sobie wyobrazić, że przyznane środki nie będą w całości wykorzystane i powstanie konieczność ich zwrotu. W związku z tym szczególnego znaczenia nabiera problematyka wydatkowania tych środków finansowych, co z kolei wiąże się z wyborem wykonawców zadań. W praktyce chodzi więc o wybór najkorzystniejszej oferty z punktu widzenia interesu zamawiającego.
Zlecanie i przetargi
Obowiązujące przepisy prawa przewidują kilka sposobów zlecania wykonania zadań przez jednostki samorządu terytorialnego. Podstawowy sposób wyboru wykonawcy zadania uregulowany jest w ustawie Prawo zamówień publicznych i aktach wykonawczych do ustawy. Przepisy te zawierają sformalizowane procedury wyłaniania wykonawców w kilku trybach, które mogą być zastosowane poza trybami przetargowymi w każdym przypadku pod warunkiem wystąpienia przesłanek wymienionych w ustawie. W obecnym stanie prawnym bowiem przetargi nieograniczony i ograniczony zaliczane są do trybów podstawowych i ich zastosowanie nie wymaga wystąpienia wymienionych w ustawie okoliczności.
Nowe progi
W związku ze zmianą prawa zamówień publicznych (wprowadzenie nowego próg wynoszącego 14 tys. euro) pojawiły się pewne wątpliwości dotyczące sposobu zlecania zadań o wartości nieprzekraczającej równowartości 14 tys. euro. Niektórzy zamawiający stosują wewnętrzne regulaminy udzielania zamówień o takiej wartości, inni zaś wybierają wykonawców bez stosowania jakichkolwiek sformalizowanych procedur. Nie ma przepisu nakazującego opracowanie wewnętrznych zasad udzielania tych zamówień, a więc w przypadku ich braku instytucje kontrolne nie mogą stawiać w tym względzie zarzutów. Artykuł 35 ustawy o finansach publicznych zobowiązuje do racjonalnego gospodarowania środkami publicznymi. Wydaje się więc, że z punktu widzenia praktycznego niezbędne jest zastosowanie własnych zasad udzielania zamówień nieobjętych ustawą Prawo zamówień publicznych, które stanowią przecież znaczny udział w wydatkach budżetowych jednostek samorządu terytorialnego.
Bez zamówień
Poza przepisami ustawy można udzielić zamówienia własnemu zakładowi budżetowemu, a w myśl wyroku NSA (sygn. akt II GSK 105/05), również spółce prawa handlowego powołanej w całości przez jednostkę.
Możliwość powołania zakładu budżetowego i spółki do realizacji zadań samorządu wynika z art. 2 ustawy z 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz.U. z 1997 r. nr 9, poz. 43 ze zm.). W takim przypadku nie mamy do czynienia z zamówieniem publicznym. Na tle rozstrzygnięcia NSA wystąpiły wątpliwości w zakresie rozliczeń z tytułu wykonanych przez spółkę robót lub usług na rzecz jednostki samorządu terytorialnego.
W praktyce spotykamy się tutaj z różnymi rozwiązaniami. Zarówno zakład budżetowy, jak również powołana spółka muszą posiadać potencjał techniczny, kadrowy i ekonomiczno-finansowy umożliwiający realizację zadań określonych w ich statutach.
Więcej w Gazecie Prawnej z 19 marca 2008
