Prawo zamówień publicznych wprowadza wiele warunków, jakie muszą spełnić potencjalni wykonawcy, aby być uprawnieni do wzięcia udziału w przetargu. Przede wszystkim do postępowania przetargowego mogą przystąpić jedynie osoby, które nie podlegają wykluczeniu. Zamawiający jest zobowiązany do wykluczenia wykonawcy z postępowania, gdy dokonując oceny ofert stwierdzi, że zachodzi jedna z okoliczności wymienionych w art. 24 ustawy Prawo zamówień publicznych. Zgodnie z artykułem 24 ust. 1 pkt 3 prawa zamówień publicznych z postępowania o udzielenie zamówienia wyklucza się wykonawcę, który zalega z uiszczeniem podatku, opłaty czy też składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne. Dotyczy to także podatków i opłat lokalnych. Nie pozostawiono zamawiającemu żadnej swobody w decydowaniu o wyłączeniu wykonawcy z przetargu, gdyż zaistnienie przesłanek wskazanych w art. 24 ust. 1 i 2 prawa zamówień publicznych, w tym z pkt 3 ust. 1 wymienionego artykułu, powoduje po stronie zamawiającego bezwzględny obowiązek wykluczenia wykonawcy z postępowania o udzielenie zamówienia. Na uwagę zasługuje fakt, że katalog zawarty w opisywanym artykule jest katalogiem zamkniętym, a zatem zamawiający nie może wykluczyć wykonawcy z przyczyn innych niż wskazane w tym przepisie. Wykluczenie na podstawie art. 24 ust. 1 nie następuje w stosunku do tych wykonawców, którzy uzyskali przewidziane prawem zwolnienie, odroczenie, rozłożenie na raty zaległych płatności albo wstrzymane w całości wykonania właściwego organu. Warto przy tym wskazać, że zwolnienie, odroczenie, rozłożenie na raty zaległych płatności albo wstrzymane w całości wykonania właściwego organu decyzji może nastąpić nie tylko na podstawie zgody właściwego organu, ale także z mocy prawa. Przykładowo zgodnie z ustawą z 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. z 2002 nr 155, poz. 1287), nie powoduje wykluczenia z postępowania restrukturyzacja należności publicznoprawnych jako wstrzymanie z mocy prawa wykonania należności objętych wnioskiem restrukturyzacyjnym.
Zgodnie z rozporządzeniem prezesa Rady Ministrów z 19 maja 2006 r. w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy, oraz form, w jakich te dokumenty mogą być składane, zamawiający może żądać od wykonawcy - w celu potwierdzenia, że ten nie podlega wykluczeniu - zaświadczeń właściwego naczelnika Urzędu Skarbowego oraz właściwego oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. W przypadku składania oferty przez konsorcjum dokumenty dotyczące niezalegania np. z należnościami podatkowymi muszą dotyczyć każdego z członków konsorcjum.
Zgodnie z orzecznictwem zespołu arbitrów zaświadczenie o niezaleganiu z opłacaniem składek na ubezpieczenia społeczne nie może zostać zastąpione zaświadczeniem ZUS stwierdzającym, że wykonawca nie posiada obowiązku opłacania składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (wyrok z dnia 13 sierpnia 2007 r., UZP/ZO/0-978/07).
Warto dodać, że stosowne zaświadczenie muszą przedstawić wszyscy wykonawcy biorący udział w przetargu. Z obowiązku tego nie mogą być zwolnione nawet podmioty, co do których zamawiający ma pewność, że nie zalegają z płatnościami na rzecz ZUS, np. pracownicy zamawiającego.
DARIA SZEWCZYK
Gazeta Prawna, 9 kwietnia 2008
